Beroepsziekten - Wat moet? Wat mag? Wat helpt?

Aandoeningen die geheel of gedeeltelijk door het werk of de arbeidsomstandigheden worden veroorzaakt, noemen we beroepsziekten. Deze aandoeningen zijn zeer divers en kunnen sterk variëren in aard en ernst: van rugklachten tot schildersziekte en huidkanker. Om beroepsziekten adequaat te kunnen behandelen én te voorkomen is het belangrijk dat ze goed in kaart worden gebracht.

In Nederland komen jaarlijks meer dan 20.000 nieuwe gevallen van beroepsziekten voor. Binnen bepaalde branches en beroepen lopen werknemers een groter risico om een dergelijke aandoening te krijgen. Ook in uw bedrijf kan zich een geval van beroepsziekte voordoen. Niet alleen de werknemer leidt dan schade, ook uw bedrijf zal hier nadeel van kunnen ondervinden.

Een overzicht van de meest voorkomende beroepsziekten:

Allergische rhinitis (allergische neusklachten)
Asbestziekten
Beroepsastma
Blaaskanker
Burnout
Contacteczeem
Depressie
Hand-arm vibratiesyndroom (HAVS)
Hepatitis B
Huidkanker
Lawaai slechthorendheid
Longkanker
Lyme
Oogklachten en beeldschermwerk
Organisch Psycho Syndroom (OPS, schildersziekte)
PostTraumatische StressStoornis (PTSS)
Reproductiestoornissen
RSI (Repetitive Strain Injury)
Rugklachten
Rugklachten door lichaamtrillingen
Zoönose

Wat moet?

Voor uw werkgever is het belangrijk te weten of de arbeidsomstandigheden een risico kunnen vormen voor het ontstaan van beroepsziekten. Volgens de Arbowet is hij verplicht de arbeidsrisico’s binnen het bedrijf in kaart te brengen. Een Risico-Inventarisatie en -Evaluatie (RI&E) is daarvoor het aangewezen instrument. Een RI&E geeft u inzicht in de risico’s binnen het bedrijf en geeft aan waar verbeteringen nodig zijn.
Daarnaast moet uw werkgever een Plan van Aanpak opstellen waarin hij aangeeft welke maatregelen er genomen worden om de risico’s te voorkomen dan wel zoveel mogelijk te beperken.

Zijn er in uw bedrijf risico’s voor de gezondheid van medewerkers, dan:

  • Moeten er als eerste maatregelen aan de bron worden genomen.
  • Is dat niet voldoende, dan moeten er technische of organisatorische maatregelen worden genomen om blootstelling te beperken.
  • Is ook dat niet voldoende, dan moet blootstelling worden tegengegaan door het verstrekken van persoonlijke beschermingsmiddelen.
  • Bij het nemen van maatregelen of verstrekken van middelen moeten werknemers altijd voorlichting en instructies krijgen.
  • De bedrijfsarts dient een beroepsziekte van een werknemer altijd (geanonimiseerd) te melden aan het Nederlands Centrum voor Beroepsziekten.

Wat mag?

U kunt voor uw bedrijf nagaan of er risicoberoepen aanwezig zijn.
Bij bepaalde werkgebonden aandoeningen, zoals lawaai slechthorendheid en huidaandoeningen, zullen mensen niet snel verzuimen. Toch is het belangrijk dat deze gezondheidsschade, of een bepaalde gevoeligheid hiervoor bij werknemers, wordt gesignaleerd. U kunt in de risicoberoepen actief op zoek gaan naar eventuele aandoeningen.
Het opsporen van beroepsziekten kunt u doen via verzuimbegeleiding, preventief medisch onderzoek (PMO, veelal aangeduid met de term PAGO), arbeidsgezondheidskundig spreekuur of gericht periodiek onderzoek. Daarnaast kan ook het spreekuur van de huisarts, de bedrijfsarts en de medisch specialist uitkomst bieden.
Als een van de werknemers met een beroepsziekte zich door uw werkgever tekort gedaan voelt, kan hij een aansprakelijkheidsprocedure starten. Het Bureau Beroepsziekten van de FNV en diverse letselschadebureaus ondersteunen werknemers met een beroepsziekte hierbij.

Wat helpt?

Op de website van het Nederlands Centrum voor Beroepsziekten (NCvB) vindt u allerlei informatie over beroepsziekten: cijfers, documentatie, diagnostiek, signalen en nieuws. Daarnaast kunt u er ook terecht voor informatie over arbozorg, risicofactoren, branches en beroepen. Hebt u vragen over een beroepsziekte, dan kunt u contact opnemen met de helpdesk.

Voor werknemers met mesothelioom door asbest is een collectieve regeling gecreëerd. Het Instituut Asbestslachtoffers (IAS) kan bemiddelen en kent een voorschotregeling voor de betrokken werknemer.

In het informatieblad “Voorkom beroepsziekten door gevaarlijke stoffen” uitgegeven door de NVvA staan ‘cijfers & feiten’, ‘samenwerking tips’, ‘vier-stappenplan’, ‘vervangingsplan’, goede voorbeelden én links die jou als preventiemedewerker kunnen helpen om gezond en veilig te werken met gevaarlijke stoffen bespreekbaar te maken en beroepsziekten te voorkomen.